Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, đất nước không ngừng đổi thay. Mô hình quản trị mới được hình thành, bộ máy chính quyền được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Những địa giới, tên gọi, thẩm quyền mới được đặt ra với yêu cầu nhiệm vụ cao hơn. Nhưng giữa những đổi thay ấy, Di chúc của Bác càng có ý nghĩa đặc biệt hơn bao giờ hết. Bởi mọi sự thay đổi, suy cho cùng là vì Nhân dân, vì sự trường tồn của dân tộc.
Bác Hồ viết Di chúc. Hình tư liệu
Từ đoàn kết đến dân chủ- để cùng nhìn về một hướng
Trong Di chúc của Người, điều căn dặn điều tiên chính là: “Trước hết nói về Đảng”. Đảng phải đoàn kết, dân chủ, tự phê bình và phê bình, giữ gìn đạo đức cách mạng. Lời căn dặn của Người rất đỗi gần gũi. Nhưng chính những điều gần gũi ấy lại là nền móng để một Đảng cầm quyền giữ được mình trước mọi thử thách.
Bác căn dặn phải giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình. Lời dặn ấy càng có giá trị trong bối cảnh hiện nay. Khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã đang thích ứng với không gian quản lý mới. Địa bàn rộng hơn, nhiệm vụ nhiều hơn, yêu cầu cao hơn. Có những cán bộ chuyển vị trí công tác. Có những cách làm cũ phải điều chỉnh. Có những mối quan hệ phối hợp cần được thiết lập lại. Vì thế, đoàn kết hôm nay không chỉ là cùng đứng trong một tổ chức, mà là cùng đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, cùng hướng về mục tiêu phục vụ Nhân dân. Bộ máy có thể được sắp xếp lại, nhưng nếu tư duy vẫn bị chia cắt bởi “địa phương cũ”, “đơn vị cũ”, “cách làm cũ”, thì sự đổi mới chưa thể đi đến tận cùng. Đoàn kết phải được thể hiện bằng sự tôn trọng, chia sẻ trách nhiệm và biết tìm tiếng nói chung trong những khác biệt.
Nhưng đoàn kết không thể bền vững nếu thiếu dân chủ. Bởi vậy, ngay sau lời căn dặn về đoàn kết, Bác nhấn mạnh: “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi...”. Dân chủ trước hết là biết lắng nghe, biết để những ý kiến khác nhau được nói ra một cách chân thành và có trách nhiệm. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khi cấp xã được giao thêm nhiệm vụ và trách nhiệm, việc lắng nghe Nhân dân càng trở nên quan trọng. Càng gần dân càng phải hiểu dân. Càng được trao quyền càng phải biết lắng nghe và chịu trách nhiệm.
Dân chủ không chỉ là để “được nói”, mà quan trọng hơn là những điều đúng phải được lắng nghe và được chuyển thành hành động cụ thể. Đôi khi dân chủ được bắt đầu từ những việc rất đơn giản. Là cán bộ kiên nhẫn nghe hết một câu chuyện của người dân. Là trong một cuộc họp, người đứng đầu không chỉ biết nghe những lời đồng tình. Là một tổ chức Đảng biết coi ý kiến khác biệt là cơ hội để nhìn vấn đề đầy đủ hơn, toàn diện hơn. Công nghệ có thể rút ngắn khoảng cách địa lý. Chỉ có sự lắng nghe, thái độ chân thành mới rút ngắn được khoảng cách lòng người.
Từ dân chủ đến tự phê bình- để Đảng biết tự soi, tự sửa
Dân chủ mở ra không gian để nói thật. Nhưng nói thật chỉ có ý nghĩa khi tổ chức có khả năng tự soi và tự sửa. Đó cũng là lý do Bác đặt tự phê bình và phê bình ngay trong mạch căn dặn về xây dựng Đảng. Người coi đó là cách tốt để củng cố và phát triển sự đoàn kết, thống nhất của Đảng.
Trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không tránh khỏi những bất cập cần tiếp tục hoàn thiện. Có thể quy trình chưa thật thuận tiện, cách làm chưa sát thực tế, cán bộ chưa kịp thích ứng với yêu cầu mới. Điều đáng quý là phải nhận ra điều này, kịp thời điều chỉnh, sửa chữa; chứ không phải cố chứng minh mọi việc đều đã hoàn hảo. Một tổ chức Đảng mạnh không phải là tổ chức đó không có khuyết điểm, mà biết nhận ra cái sai, không né tránh khuyết điểm. Một người cán bộ trưởng thành không phải là người chưa từng mắc sai lầm; mà là người đủ bình tĩnh trước một lời góp ý đúng, đủ bản lĩnh để nhận trách nhiệm và đủ chân thành để thay đổi, sửa sai.
Tự phê bình và phê bình vì thế không nhằm làm ai nhỏ đi. Trái lại, đó là cách giúp mỗi người tốt hơn, giúp tổ chức trong sạch hơn và để sự đoàn kết được xây dựng trên nền tảng của sự chân thành, chứ không phải trên sự im lặng.
Từ tự sửa mình đến giữ gìn đạo đức cách mạng-để quyền lực luôn thuộc về Nhân dân
Nhưng tự phê bình và phê bình cũng chưa phải điểm cuối. Đằng sau khả năng tự sửa mình là một nền tảng sâu xa hơn, đó là đạo đức cách mạng. Bác căn dặn cán bộ, đảng viên phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
Đặt lời dặn ấy trong bối cảnh hôm nay, đạo đức cách mạng không phải điều gì quá lớn lao. Nó bắt đầu từ cách một cán bộ giải quyết công việc của dân; từ thái độ trước một lời phàn nàn; từ việc sử dụng quyền hạn được giao; từ sự công tâm trước những lợi ích riêng và cả từ những việc không ai nhìn thấy. Có quyền nhưng không lạm quyền. Có trách nhiệm nhưng không né tránh. Có điều kiện để quyết định nhưng luôn tự hỏi quyết định ấy có thuận cho dân, có đúng quy định, có công bằng hay không.
Chính quyền địa phương hai cấp hướng tới một bộ máy tinh gọn hơn, rõ trách nhiệm hơn, gần dân hơn. Nhưng bộ máy chỉ là cái khung; con người mới quyết định cái khung ấy vận hành như thế nào. Một thủ tục có thể trở nên nhẹ nhàng hơn nếu người cán bộ tận tâm. Một khó khăn có thể được hóa giải nếu người cán bộ biết đặt mình vào vị trí của người dân. Và một quyết định chỉ thực sự có giá trị khi phía sau nó là tinh thần trách nhiệm, sự liêm chính và ý thức phục vụ. Bởi vậy, đạo đức cách mạng chính là điểm tựa cuối cùng để đoàn kết, dân chủ, tự phê bình và phê bình không trở thành những yêu cầu mang tính hình thức; mà cùng hướng đến một mục tiêu: xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và một chính quyền thực sự vì dân.
Thực hiện Di chúc của Bác hôm nay không phải là nhắc lại thật nhiều những lời Người đã căn dặn, mà là làm cho những lời ấy hiện diện trong công việc hằng ngày. Đoàn kết để cùng nhau gánh vác việc chung. Dân chủ để biết lắng nghe. Tự phê bình và phê bình để biết nhìn vào những điều còn thiếu sót và sửa mình. Đạo đức cách mạng để dù ở vị trí nào, được giao quyền hạn nào, người cán bộ vẫn không quên mình là người phục vụ Nhân dân. Bốn điều ấy nối tiếp nhau và cùng gặp ở một điểm: niềm tin của Nhân dân. Bởi bộ máy, địa giới, phương thức quản trị có thể thay đổi theo yêu cầu của từng giai đoạn. Nhưng mục tiêu phục vụ Nhân dân thì không thể thay đổi. Đó cũng là cách sâu sắc nhất để thực hiện Di chúc của Bác trong hôm nay và mai sau./.